04 декабря 2013 г.
Çĕр çине этем телейлĕ пулма килет, анчах пурне те пĕр евĕрлĕ шăпа пÿрмест-çке. Уйрăмах пĕччен, мăшăрсăр ирттернĕ пурнăçра ырри сахалрах. Темле пулсан та нихăçан та пуçа усма юрамасть.
Елен аппа акă 7–8 çул каяллах çĕре кĕнĕ. Унăн ывăлĕ Валерьян Михайлович Петров кăçал çĕртме уйăхĕнче 61 çул тултарчĕ. Амăшне аса илсен унăн куçĕсем шывланчĕç: «Анне мана сусăр çуратнишĕн пачах кÿренместĕп, çут тĕнчене килтернĕшĕн ытларах савăнатăп. Вăрçă хыççăн арçынĕсем те сахал пулнă, качча тухас темен-тĕр, хăйне ватлăхра пăхса пурăнма пĕр ача çуратас тенĕ ĕнтĕ. Вăл вăхăтра анне конюхра ĕçленĕ, темĕн тĕрлĕ йывăрлăх та тÿссе ирттерме тивнĕ, декрет тем пулман та пĕрмаях йывăр ĕçленипе эп çĕр çине сусăр килнĕ пулĕ, хăрах аллăмпа ура йĕркеллĕ ĕçлемен», – каласа парать иккĕмĕш ушкăн инваличĕ. Математика учителĕ Елизавета Мироновна вĕрентсе каланă сăмахсем паянхи пек асра, тет. «Валерка, сан темле пулсан та лайăх вĕренме тăрăшмалла, эс ыттисем пек йывăр ĕçлейместĕн, бухгалтер е хуçара ĕçлемелли спецальноç илмелле. Ăс-тăну, пултарулăху санăн çитет», – тенĕ иккен.
Вăтам шкула ăнăçлă пĕтерсен Валерьян Михайлович инçетри хулана бухгалтера вĕренме тухса каять. Каярахпа Кĕçĕн Кипек ялповĕнче нумай çул бухгалтер-ревизорта вăй хурать, Кĕçĕн Кипек ял администрацийĕнче 9 çул аслă бухгалтерта ĕçлет. Чипер те сăпайлă хĕрарăмпа пĕр çемье çавăрать. Унтанпа 26 çул иртнĕ, виçĕ ывăл çитĕнтерсе пурнăçăн анлă çулĕ çине кăларнă вĕсем, кĕçĕн хĕрне ÿстереççĕ. Хăйне шанса панă ĕçе яланах тÿрĕ кăмăлпа пурнăçланине кура ăна çĕнĕрен йĕркеленнĕ Калинино райповĕн филиалне бухгалтера чĕнсе илеççĕ. Мĕн тивĕçлĕ канăва тухичченех унта вăй хунă вăл. Турă ăна хĕрхеннĕ, алли-ури ылтăн, мĕн кăна ăсталамасть пулĕ.
Унăн ăсталăхĕ ывăлĕсене те куçнă, вĕсем уйрăмах платник, стройка ĕçĕсем енĕпе ăста. Мăшăрĕ те Олимпиада Александровна ĕмĕрĕпе халăх хушшинче. Малтан ача çураттаракан пулнă, ун хыççăн Вăрнарти тĕп больницăра, Пăваялĕнчи фельдшерпа акушер пунктĕнче санитаркăра ĕçлесе кăçал тивĕçлĕ канăва тухрĕ. Вĕсем мăшăрĕпе пĕр-пĕринпе хирĕç тăрса тавлашса та курман пулĕ. Килне пăхса кин килет, тенĕ ватăсем. Чăнах та кинĕ ватă хунямăшне тата унăн амăшне хисеплесе пăхса пурăнчĕ. «Сив сăмах каласа курман эпĕ вĕсене, вилес умĕн иккĕшĕ те мана пил парса хăварчĕç», – аса илет вăл. Паянхи кун Валерьян Михайловичпа Олимпиада Александровна хăйсен амăшĕн кумма хĕрне Мария Дмитриевна Дмитриевана, пĕрремĕш ушкăн инвалидне, 5–6 çул ĕнтĕ пăхса пурăнаççĕ.
Пĕр мăшăрсем ĕçкĕпе иртĕхмеççĕ, савăнăçа та, хуйха та пĕрле пайлаççĕ. Сусăр тесе пуçа усмалла мар, чирпе кĕрешмелле, çÿлти Турă хăй кĕнекинче çырнă чухлĕ пурăнмалла, ĕçкĕ авăрне путмалла мар. Çак усал – хăрушă чир, унран хăтăлма çав тери йывăр, тесе калас килет манăн. Валерьян Михайловича вăрăм ĕмĕр сунас килет, сывлăх енчен ан хавшатăр. Арçын тивĕçне тепĕр сывă çынран маттуртарах пурнăçланă вăл: кил-çурт хăпартнă, сад-пахча çитĕнтернĕ, ывăлсем ÿстернĕ. Кил карти тулли выльăх-чĕрлĕх, кайăк-кĕшĕк усраççĕ. «Эпĕ айван, сусăр, никама та кирлĕ мар тесе нихăçан нăйкăшса пурăнман», – тет вăл.
А.ПЕСКОВА,
II ушкăн инваличĕ.
Елен аппа акă 7–8 çул каяллах çĕре кĕнĕ. Унăн ывăлĕ Валерьян Михайлович Петров кăçал çĕртме уйăхĕнче 61 çул тултарчĕ. Амăшне аса илсен унăн куçĕсем шывланчĕç: «Анне мана сусăр çуратнишĕн пачах кÿренместĕп, çут тĕнчене килтернĕшĕн ытларах савăнатăп. Вăрçă хыççăн арçынĕсем те сахал пулнă, качча тухас темен-тĕр, хăйне ватлăхра пăхса пурăнма пĕр ача çуратас тенĕ ĕнтĕ. Вăл вăхăтра анне конюхра ĕçленĕ, темĕн тĕрлĕ йывăрлăх та тÿссе ирттерме тивнĕ, декрет тем пулман та пĕрмаях йывăр ĕçленипе эп çĕр çине сусăр килнĕ пулĕ, хăрах аллăмпа ура йĕркеллĕ ĕçлемен», – каласа парать иккĕмĕш ушкăн инваличĕ. Математика учителĕ Елизавета Мироновна вĕрентсе каланă сăмахсем паянхи пек асра, тет. «Валерка, сан темле пулсан та лайăх вĕренме тăрăшмалла, эс ыттисем пек йывăр ĕçлейместĕн, бухгалтер е хуçара ĕçлемелли спецальноç илмелле. Ăс-тăну, пултарулăху санăн çитет», – тенĕ иккен.
Вăтам шкула ăнăçлă пĕтерсен Валерьян Михайлович инçетри хулана бухгалтера вĕренме тухса каять. Каярахпа Кĕçĕн Кипек ялповĕнче нумай çул бухгалтер-ревизорта вăй хурать, Кĕçĕн Кипек ял администрацийĕнче 9 çул аслă бухгалтерта ĕçлет. Чипер те сăпайлă хĕрарăмпа пĕр çемье çавăрать. Унтанпа 26 çул иртнĕ, виçĕ ывăл çитĕнтерсе пурнăçăн анлă çулĕ çине кăларнă вĕсем, кĕçĕн хĕрне ÿстереççĕ. Хăйне шанса панă ĕçе яланах тÿрĕ кăмăлпа пурнăçланине кура ăна çĕнĕрен йĕркеленнĕ Калинино райповĕн филиалне бухгалтера чĕнсе илеççĕ. Мĕн тивĕçлĕ канăва тухичченех унта вăй хунă вăл. Турă ăна хĕрхеннĕ, алли-ури ылтăн, мĕн кăна ăсталамасть пулĕ.
Унăн ăсталăхĕ ывăлĕсене те куçнă, вĕсем уйрăмах платник, стройка ĕçĕсем енĕпе ăста. Мăшăрĕ те Олимпиада Александровна ĕмĕрĕпе халăх хушшинче. Малтан ача çураттаракан пулнă, ун хыççăн Вăрнарти тĕп больницăра, Пăваялĕнчи фельдшерпа акушер пунктĕнче санитаркăра ĕçлесе кăçал тивĕçлĕ канăва тухрĕ. Вĕсем мăшăрĕпе пĕр-пĕринпе хирĕç тăрса тавлашса та курман пулĕ. Килне пăхса кин килет, тенĕ ватăсем. Чăнах та кинĕ ватă хунямăшне тата унăн амăшне хисеплесе пăхса пурăнчĕ. «Сив сăмах каласа курман эпĕ вĕсене, вилес умĕн иккĕшĕ те мана пил парса хăварчĕç», – аса илет вăл. Паянхи кун Валерьян Михайловичпа Олимпиада Александровна хăйсен амăшĕн кумма хĕрне Мария Дмитриевна Дмитриевана, пĕрремĕш ушкăн инвалидне, 5–6 çул ĕнтĕ пăхса пурăнаççĕ.
Пĕр мăшăрсем ĕçкĕпе иртĕхмеççĕ, савăнăçа та, хуйха та пĕрле пайлаççĕ. Сусăр тесе пуçа усмалла мар, чирпе кĕрешмелле, çÿлти Турă хăй кĕнекинче çырнă чухлĕ пурăнмалла, ĕçкĕ авăрне путмалла мар. Çак усал – хăрушă чир, унран хăтăлма çав тери йывăр, тесе калас килет манăн. Валерьян Михайловича вăрăм ĕмĕр сунас килет, сывлăх енчен ан хавшатăр. Арçын тивĕçне тепĕр сывă çынран маттуртарах пурнăçланă вăл: кил-çурт хăпартнă, сад-пахча çитĕнтернĕ, ывăлсем ÿстернĕ. Кил карти тулли выльăх-чĕрлĕх, кайăк-кĕшĕк усраççĕ. «Эпĕ айван, сусăр, никама та кирлĕ мар тесе нихăçан нăйкăшса пурăнман», – тет вăл.