07 октября 2013 г.
Такăр килмен Хурăнсур Çармăсра çуралса ÿснĕ Иван Федорович Федоров ветеранăн пурнăç сукмакĕ. Амăшĕнчен пиллĕкре, ашшĕнчен вуннăра тăлăха юлнă Йăванăн аслă пиччĕшĕпе аппăшĕ патĕнче пурăнма тивнĕ. Çĕрпелти çичĕ çул вĕренмелли шкултан тухсанах колхоз ĕçне кÿлĕнет. Хуçалăхра тĕрлĕ çĕрте вăй хурать: çум çумлать, тырă вырать, лашапа утă-улăм турттарать.
Мал ĕмĕтлĕ çамрăк 1941 çулхи июнь уйăхĕнче ялти тăватă çамрăкпа пĕрле ФЗО-на кайма килĕшет. Канашран Хабаровска çитиччен пуйăсра хаяр вăрçă пуçланни çинчен хыпар сарăлать. Хулара вĕсене шахтерсем пурăннă бараксене вырнаçтараççĕ. 6 уйăх вĕреннĕ хыççăн Йăвана шахтăна яраççĕ. Вăл сменăри нормăна куллен ирттерсе пурнăçласа пырать. Фабрика-заводсене паха çĕр кăмрăкĕ вĕçĕмсĕр ăсанать.
1942 çулхи май уйăхĕнче Иван Федоров та салтак. Ăна Инçет Хĕвелтухăçри чикĕсене сыхлама шанаççĕ. Кунта икĕ уйăхлăх радиошкулта вĕреннĕ хыççăн Приморск хулине илсе çитереççĕ, çыхăну ротинче служба пуçланать. Икĕ çухрăм ытларахра Японин Квантун çарĕсем пирĕн çĕршыва халь-халь тапăнасла хăратса тăраççĕ. Иван Федоров çак хушăра Харбина илме тата Маньчжурие ирĕке кăларма хутшăнать. Çарсен çыхăнăвне йĕркелесе тăрать. Аслă Çĕнтерÿ кунне Инçет Хĕвелтухăçĕнче кĕтсе илет. Стрелоксен 95-мĕш бригадинче 1945 çулхи август уйăхĕччен, Америкăри Пĕрлешÿллĕ Штатсем Япони хулисем çине атом бомбисем пăрахиччен пулать. СССР Аслă Канашĕн Указĕпе килĕшÿллĕн вăй-халлă паттăр сержанта, питĕ кирлĕ рабочи специальноçĕ пуррине шута илсе, вăрçăпа юхăннă халăх хуçалăхне ура çине çĕклеме тăван Чăваш çĕршывне яраççĕ. Вăл вара Чапаев ячĕпе хисепленекен колхоз ĕçне салтакла хастарлăхĕпе кÿлĕнет. Таса-тÿрĕ кăмăлĕпе çирĕп принциплăхне кура ăна хуçалăхри ревизи комиссийĕн председательне суйлаççĕ. Çак çулах йĕкĕт хăй пурăнакан урамри сăпайлă чипер хĕрпе Агреппина Никитинапа туй кĕрлеттерет. Иванпа Агреппина ĕмĕр тăршшĕпех пĕрле пулма, килĕштерсе, юратса пурăнма тĕв тăваççĕ. Агреппина та Иван пекех ĕçре вăр-вар, çынпа вашават, çемьере çаврăнăçуллă.
1947 çулта Иван Федоровича колхоз бригадирне çирĕплетеççĕ. 17 çул хушшинче вăл ертсе пынă бригада нумай хутчен социализмла ăмăрту çĕнтерÿçи пулать, сумлă ята тивĕçет. Каярахпа Иван Федорович тăватă çул колхоз председателĕн çумĕ пулать.
Пенсие тухичченхи çулĕсенче ĕçпе вăрçă ветеранĕ аслă конюхра тăрăшрĕ, хуçалăх лашисем яланах ĕçе юрăхлă, тĕрĕс-тĕкел пулччăр тесе тимлерĕ. Колхозри лашасен йышĕ сакăр вунна çитнĕччĕ.
Çулсем иртнĕ май, çемье йышĕ те хушăнсах пырать, йăх тымарĕ тĕрекленсе аталанать. Тăватă хĕрпе виçĕ ывăл çитĕнеççĕ пархатарлă çемьере. Халĕ Иван Федорович мăшăрĕпе, ĕçпе тыл ветеранĕпе Агреппина Никитичнапа тата кĕçĕн ывăлĕпе тăван ялтах пурăнаççĕ. Октябрĕн 3-мĕшĕнче çемье пуçĕ 90 çул тултарчĕ. Тăван хуçалăхшăн, Тăван çĕршывшăн ĕмĕрне ирттернĕ ветеран паян та çирĕп ăс-тăнпа, ырă ĕмĕт-тĕллевпе пурăнать. Çак кунсенче йышлă çемье хĕрĕсемпе ывăлĕсем, кĕрÿшĕсемпе кинĕсем, 13 мăнук, 9 кĕçĕн мăнук кĕрекене пуçтарăнчĕç.
Петр ФОМИН.
Хурăнсур Çармăс.