25 сентября 2013 г.
Асăрханă пулĕ: пахча-çимĕç çулçи чи ашкăрас вăхăтра типсе хăрать. Кăкласа пăхатăн та, тымарсене çĕçĕпе пĕрех каснă. Сăлтавĕ мĕнре-ши; Упа нăрри явăçнă-ши;
Упа нăрри (вырăсла – медведка) – тăпрара пурăнакан хурт-кăпшанкă. Тăршшĕ 6 см таранах пулать. Умĕнчи урисемпе шăтăксем туса куçса çÿрет, ÿсен-тăран тымарĕсене кăшласа татать. Уйрăмах купăста, помидор, хăяр, кишĕр тымарĕсене çиме юратать. Пĕр çĕртен тепĕр çĕре çăмăллăнах вĕçсе куçать. Шывра лайăх ишет. Хĕл каçма нăрăсем 50–70 см таран çĕр ăшне анаççĕ. Çуркунне хăпараççĕ.
Май – июнь уйăхĕсенче 10–15 см тарăнăшĕнче йăва туса 300 – 500 çăмарта хураççĕ. Икĕ эрнерен хуртсем тухаççĕ те пахчара сарăлаççĕ. Нÿрĕк çĕрсем çинче пурăнаççĕ. Теплицăсемпе парниксенче тата пĕвесем çывăхĕнче йышлă ĕрчеççĕ.
Вĕсене мĕнле пĕтермелле-ха;
Тăпрана кăпкалатсах тăмалла. Капла туни нăрă çулĕсене çĕмĕрет, çăмартасемпе личинкисене пĕтерет.
Кĕркунне (сентябрь) 50 – 60 см тарăнăш шăтăк чавмалла (1 сотка çине 2 шăтăк), тĕпне полиэтилен пленка сармалла, çĕрме пуçланă тислĕк тултармалла. Нăрăсем хĕл каçма çакăнта пуçтарăнĕç. Сивĕ çитсен навуса кăларса салатмалла. Хуртсем сивĕпе вилеççĕ.
Çуркунне (май вĕçнелле) упа нăррисем çăмарта тунă вăхăтра пахчара каллех тарăн мар (5 – 10 см) шăтăксем чавмалла, унта çĕрмен навус тултармалла. Нăрăсем унта çăмарта хума пуçтарăнаççĕ. 3–4 эрнерен навуса хуртсемпе пĕрле çунтармалла.
Пахчара бархатцы чечек лартни пулăшать. Хуртсене унăн шăрши хăратать. Паллах, хими препарачĕсемпе те усă курма пулать.
В.АЛЕКСЕЕВ,
Раççей ял хуçалăх центрĕн Вăрнар районĕнчи тĕп агрономĕ.