18 сентября 2013 г.
80 çул каялла Чăваш енре парти издательствин чăваш уйрăмне туса хунă. Хыççăн вăл РСФСР Коммунистсен партийĕн Чăваш рескомĕн издательстви шутланнă, халĕ – «Чувашия» издательство.
Тивĕçлĕ йышăнăва ВКП (б) Чăваш обкомĕн бюровĕ 1933 çулхи май уйăхĕн 31-мĕшĕнче кăларнă. Марксизм-ленинизм классикĕсен кĕнекисене, парти литературине ЧăвашГИЗран куçарса кунта пичетлеме пуçланă. 1933–1934 çулсенче Чăвашпартиздатăн тĕп тĕллевĕ Маркс, Энгельс, Ленин тата Сталин ĕçĕсене куçарасси, анлă сарăлнă пропаганда тата массăллă агитаци литературине пичетлесси пулнă.
1934 çулхи сентябрĕн 3-мĕшĕнче парти издательствин чăваш уйрăмне хупнă. ЧăвашГИЗ никĕсĕ çинче вара издательство секторĕсем туса хунă: парти литературин, вĕрентÿпе педагогика литературин, илемлĕ литературăн, вăл шутра ача-пăча валли те, ял хуçалăх литературин секторĕсем.
1941 çулхи январĕн 1-мĕшĕнче Чăваш АССР Министрсен Канашĕ çумĕнче полиграфи издательствисен управленине йĕркеленĕ, мĕнпур типографие тата республикăри полиграфи промышленноçĕн предприятийĕсене унта куçарнă. 1942 çулта ăна реорганизациленĕ – полиграфи промышленноçĕн управленине туса хунă, унта полиграфи предприятийĕсем кăна кĕнĕ. Чăваш патшалăх издательстви тата хаçат-журнал издательстви хăйсем тĕллĕн ĕçлеме пуçланă. 1949 çулта Управление каллех реорганизациленĕ, вăл полиграфи промышленноçĕн, издательствăсен тата кĕнеке суту-илĕвĕн ĕçĕсен управленийĕ пулса тăнă. Ăна мĕнпур типографи, Чăвашгосиздат, хаçат-журнал издательстви, «Чувашкниготорг» кантурĕ пăхăннă.
1968 çулта хаçат-журнал издательствин пичет енĕпе ĕçлекен управленине КПСС Чăваш обкомне панă. Ăна парти бюджечĕ тытса тăнă, периодика пичетне кăларма тата тупăшпа усă курма обком издательствин кăна ирĕк пулнă. Вăл ун чухне «Советская Чувашия», «Коммунизм ялавĕ», «Молодой коммунист», «Пионер сасси», «Ялав», «Тăван Атăл», «Капкăн» тата «Блокнот агитатора» хаçатсемпе журналсен редакцийĕсене пĕрлештернĕ. Издательствăн хăйĕн полиграфи бази пулман, хаçат-журнала Шупашкарти 1-мĕш типографире пичетленĕ. Ун чухне вăл Володарский урамĕнчи 5-мĕш çуртра вырнаçнă.
1974 çулхи январьте типографи Канаш шосси (халĕ И.Яковлев проспекчĕ) урамне куçса кайнă.
1978 çулта издательство çĕнĕ çуртра ĕçлеме тытăннă. Сакăр хутлă çĕнĕ корпусра республика хаçачĕсен («Советская Чувашия», «Коммунизм ялавĕ», «Молодой коммунист», «Пионер сасси», «Вестник недели») тата журналĕсен («Ялав», «Тăван Атăл», «Капкăн» тата «Блокнот агитатора», «Хатĕр пул») редакцийĕсем вырнаçнă. Производство корпусĕнче типографи ĕçлесе кайнă.
1991 çулта издательство çĕнĕ ят илнĕ – «Чувашия» издательство. Паян вăл республикăри чи пысăк полиграфи предприятийĕсенчен пĕри. Кунта хаçат-журнал, брошюрăсем, кĕнекесем, ытти продукци кăлараççĕ.
Л.КОЧЕТКОВА,
Чăваш Республикин хальхи вăхăтри историйĕн
патшалăх архивĕн
тĕп архивисчĕ.