16 сентября 2013 г.
Интереслĕ симвăллă факт: Валериан Федоровичăн çуралнă кунĕпе Раççейри Вăрман ĕçченĕсен кунĕ пĕр вăхăта килет. «Çут тĕнчене эпĕ 25-мĕшĕнче çитсе тухса сас панă»,– тенĕ Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ вăрманçи. Вăл Мăньял Хапăсра çуралса ÿснĕ. Ачалăхĕнче ытларах Салука вăрманĕнче чупнă. Çырла, кăмпа, мăйăр тĕлĕсене лайăх пĕлнĕ. Шкул çулĕсенче йывăç-курăк çинчен юмах каланă евĕр каласа кăтартма юратнă. Хапăс, Кĕçĕн Кипек шкулĕсенче вĕреннĕ.
Унăн Совет Çарĕнчи çулĕ-йĕрĕ – чăн паттăр çулĕ. Çирĕм иккĕре, 1942 çулхи августра, автовĕренÿ полкне çырăннă. Çулталăкран Çурçĕр Кавказри 857-мĕш артполка лекнĕ, тăшмана çак таврашран кунта çитсе тухнă çулĕпе каялла хăваланă. 1943 çулхи декабрьтен 1944 çулхи май вĕçлениччен Пĕрремĕш Украина фронтĕнче çапăçнă. 1946 çулхи çуллаччен 110-мĕш полевой авторембазăра, 1948 çулхи февраль таран истребительсен авиакорпусĕнче тăнă. Çар службинчен киле 1948 çулхи çуркунне таврăннă. Çапăçакан Çар ретĕнче Польшăра, Чехословакире пулнă. Наградисем: Тăван çĕршывăн Аслă вăрçин 2-мĕш степень орденĕ, «Паттăрлăхшăн» медалĕсем (икĕ хутчен панă), Германие çĕнтернĕшĕн, пушарта паттăрлăх кăтартнăшăн панă медалĕсем...
Ирĕке тухнă воин вăрман ĕçне кÿлĕнме ăнтăлнă. 1949–1952 çулсенче В.Федоров Арзамасри техникумра вĕреннĕ. Ăна пĕтернĕ хыççăн Вăрнар тăрăхне таврăнма хăтланса пăхнă, анчах направленипе Горький вăрман хуçалăхĕн управленине ăсатнă. Чунĕ вĕçĕмех Чăваш ене йыхравланă. Вара вăтăр çула яхăн пĕр вырăнта – Шăмăршă вăрман хуçалăхĕн лесничествинче тăрăшнă. 1981 çулхи октябрĕн 8-мĕшĕнче Валериан Федоровича республика шайĕнчи тава тивĕçлĕ ятпа чысланă, юлашки çулсенче нумай хутчен Вăрман хуçалăх министерствин грамотисемпе наградăланă. Чăваш АССР Аслă Канашĕн Президиумĕ те Хисеп грамоти панă.
«Мана хам ÿстернĕ вăрман енче пытарăр»,– тенĕ паллă вăрманçă. Вăл 2002 çулхи августăн 7-мĕшĕнче вилнĕ.
М.ВАСИЛЬЕВ.